... المؤمنین علی(علیه السلام)
«إِنَ‏ الْحَقَ‏ ثَقِیلٌ‏ مَرِی‏ءٌ وَ إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِیفٌ وَبِی‏ءٌ»(1)
«حق سنگین است امّا گوارا، باطل آسان است امّا کشنده»


«إِنَ‏ الْحَقَ‏ ثَقِیلٌ‏»
«حق سنگین است»

احتمالاً اینکه حضرت در حدیث شریف فرموده اند حق سنگین است با توجه به تعلقات و وابستگی هایی است که در دل انسان نسبت به دنیا و"رسم ورسوم در جریان دنیا" وجود دارد؛ چرا که اگر ... ی بخواهد از این رسم ورسوم و آیئنی که در دنیا است واهل دنیا با آن زندگی میکنند، جدا شود واخلاق ورفتار خود را به اخلاق ورفتار دینی زینت دهد، مسلماً مؤمنانه زندگی ... وبر اساس حق زندگی ... سنگین خواهدبود.


«إِنَ‏ الْحَقَ‏ ثَقِیلٌ‏ مَرِی‏ءٌ»
«حق سنگین است امّا گوارا»

ولی در نقطه مقابل وقتی حضرت در کنار سنگین بودن عمل بر اساس "حق"، اشاره به شیرینی وگوارایی عمل بر اساس "حق" هم میکنند، احتمالاً اشاره دارند به آن شاکله و خلقت فطری انسان که بر اساس حق وحقیقت انجام شده؛ چرا که وقتی انسان عملی را بر اساس حق وحقیقت انجام دهد هر چند کل اهل دنیا او را مس ... ه کنند و به او ایراد بگیرند، باز هم نمیتوانند شیرینی و آرامش خاطری که انسان از انجام عمل درست وصحیح نصیبش میشود را تحت تاثیر قرار بدهند؛ چون عمل خیر، با خدا بودن، دست مظلوم را گرفتن، بر علیه ظالم جبهه گرفتن شیرین است وبه انسان آرامش میدهد.


«إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِیفٌ»
«باطل آسان است»

بعد از توضیحی که برای فراز اول حدیث ذکر کردیم بدون شک نقطه مقابل زندگی و عمل بر اساس "حق"، زندگی وعمل بر اساس "باطل" خواهد بود که حضرت ... المؤمنین علی(علیه السلام) این نوع زندگی را آسان معرفی ... د؛ چرا که زندگی ... ورفتار با اهل دنیا بر اساس آنچه آنها دوست دارند ومی پسندند چه دشواری خواهد داشت؟! ویا به تعبیری "با جریان آب حرکت ... چه سختی خواهد داشت". ... ی ... ، سوء استفاده از مقام، دروغ گفتن، هزینه ... از اموال بیت المال، با غیبت وافتراء برای رسیدن به پست ومقام رقیبان خود را کنار زدن، چه سختی خواهد داشت.


«إِنَّ الْبَاطِلَ خَفِیفٌ وَبِی‏ءٌ»
«باطل آسان است امّا کشنده»

احتمالاً فراز دوم از قسمت دوم حدیث شریف که ... المؤمنین علی(علیه السلام) در کنار آسانی عمل به باطل از کشنده بودن آن خبر میدهد، اشاره به جنبه معنوی وملکوتی انسان داشته باشد که قوّت وزنده بودن این جنبه ویا این ویژگی از خلقت انسان، رابطه مستقیم با دینداری وعمل بر اساس حق وحقیقت دارد واگر انسان بر خلاف دستورات دینی زندگی کند و عمل به باطل را سیره زندگی خود قرار دهد بدون شک این جنبه معنوی وملکوتی   که در درون ... اش نهفته شده است را خواهد کشت.


پاورقی
1-شرح نهج البلاغة ابن أبی الحدید، ج‏19، ص: 313
2-حق و باطل از دیدگاه ... علی علیه السلام